• Dünya üzerinde çeşitli nedenlerle yer değiştiren milyonlarca kişi bulunmaktadır. İster sığınmacı, ister mülteci, isterse göçmen olsun, mutlaka hepsinin temel “yaşam hakkı” güvence altına alınmalıdır.
• Uluslararası arenada mültecilik sorunları ile mücadelede yapılması gereken, insanları yaşadıkları yerleri terk etmeye zorlayan nedenleri engellemektir. Uluslararası toplumun, mevcut ve muhtemel kriz bölgelerindeki sorunların çözülmesinde etkili olması gerekir.
• İnsanları sınır kapılarında, ara bölgelerde, sığınılan ülkelerde, iç hukuk ve uluslar arası hukuk kurallarından kaynaklanan sorunlarla yüz yüze bırakmak yerine, kriz yaşanan bölgelerde istikrarın sağlanması, bu bölgelerin kalkındırılması, bu bölgelerde insan hayatına ve insan haklarına saygılı bir ortamın oluşturulması gerekmektedir.
• Mülteci konumunda olan kişileri öncelikle acil yardım, sonrasında rehabilitasyon çalışmaları ile desteklemek hayati önem taşımaktadır. Zira, mülteci konumuna düşmüş kişiler, yetimler, dullar, tüm mağdur kişiler suiistimale açık şartlarda yaşamaktadır. Mülteciler, desteklenmedikleri takdirde, organ mafyaları, misyoner kuruluşlar, insan tacirleri gibi gruplar tarafından suiistimal edilebilmekte; uyuşturucu bağımlısı olabilmekte, suç şebekelerine dahil edilebilmektedirler.
• Ülke dışında veya içerisinde yer değiştirmiş kişilerin, hukuki olarak maruz kaldığı mağduriyetler giderilmelidir. Gerek uluslararası hukuk gerekse yerel hukuk mekanizmalarında mültecilerin statüsü ile ilgili görülen eksiklikler giderilmelidir.

Sosyal yardımda bulunarak insani sonuçları hafifletme

Mülteci ve sığınmacılara, haklara erişim desteği sağlama (hukuki destek)

Mülteci sorunlarının çözümünde politika oluşturma sürecine katkıda bulunma

Siyasi ve ekonomik önlemlerde danışmanlık yapma

Kamuoyu oluşturma

Alanda görülen sorunların teşhisinde sivil denetim mekanizması olarak faaliyet gösterme gibi konularda etkili olmalıdır.

• Mülteci sorunu devletler düzeyinde çözümlenmesi gereken bir problemdir, sivil toplum kuruluşlarının bu alanda önemli katkıları olabilir ancak mülteci sorunu, siyasi otoriteler ekonomik ve siyasi adımlar atmaksızın çözülemez.
• Mülteci kampları, can güvenliğinin, gıda güvenliğinin, ahlaki güvenliğin tehlikede olduğu; sağlıksız koşulların, altyapı eksikliğinin, eğitim ve fakirlik sorunlarının görüldüğü yerlerdir. Kamplarda yaşanan ölümlerin %40’ı kamp şartlarından kaynaklanmaktadır. Mültecilerin barındığı mekanların şartları iyileştirilmelidir.
• Yöneticiler şeffaf ve sorunu çözmeye meyilli olmalıdır.
• Geri gönderme konusunda yaşanan, hukuksuz geri gönderimlerin önüne geçmek için alandaki yargı denetimsizliği engellenmelidir.
• Ülkesini terk eden kişilerin hukuki prosedürden habersiz olması nedeniyle, temel haklarının garanti altına alınması gerçekleşememektedir. Ülkesini terk etmek durumunda kalan kişilere hukuki destek sağlanmalıdır.
• Mültecilerin yaşadıkları topluma adaptasyonu sağlanmalı, bu konuda sosyal destek verilmeli, uyum sorunları giderilmelidir.

• Türkiye, iltica ile ilgili mevzuatını yasalara göre değil; yönetmeliklere göre düzenlemektedir. Türkiye anayasasında iltica yasası net bir biçimde yer almalı; uluslararası normlara uygun bir şekilde iltica yasası çıkarılmalıdır.
• Türkiye mevzuatındaki “coğrafi sınırlama” nedeniyle Avrupa ülkeleri dışından Türkiye’ye sığınan kişiler koruma alamamaktadır. Mülteci mevzuatı ile ilgili çalışmaları yürüten hükümet yetkilileri, mevzuattan kaynaklanan sorunları gidermelidir.
• Türkiye’deki mülteci sorunları ile mücadelede, bir üs çatı oluşturularak, Türkiye’de mültecilerle ilgili çalışan kurumların koordinasyonu sağlanmalıdır.
• Türkiye’de iltica başvuruları en az 2,5 yıl gibi bir sürede sonuçlanmaktadır, sığınmacıların temel yaşam haklarının garanti altına alınması adına bu süreç hızlandırılmalıdır.
• Sığınmacıların yaşadığı uydu kentlerde, yüksek ikamet harçları, sağlık problemleri, istihdam sorunu, eğitim sorunu, kültürel sorunlar gibi konularda ciddi sıkıntılar yaşanmaktadır. Uydu kentlerin sığınmacılara sunduğu koşullar iyileştirilmelidir.
• Sığınmacıların yaşadığı “yabancılar misafirhaneleri”nin koşulları iyileştirilmelidir.